Skattland

Fjallað er um átakasögu íslenskra stjórnmála frá lögtöku Jónsbókar 1281 til siðbreytingarinnar 1551. Hvernig þróaðist konungsvaldið á Íslandi? Togstreita milli konungs, Alþingis og embættismanna setti mark sitt á tímabilið. Íslendingar héldu fast í forn réttindi og lög, en starf konungsfulltrúa gat verið bæði vandasamt og hættulegt.

Hvað gerðist eftir að Ísland varð hluti af ríki Noregskonungs? Þótt konungsvaldið væri orðið hluti af íslenskum veruleika var samband Íslands og konungs hvorki einfalt né átakalaust. Íslendingar bjuggu áfram við sterka hefð um lög, réttindi og sjálfsstjórn og leituðu í eldri heimildir til að skilgreina stöðu sína og réttindi.

Í þessari sögu koma meðal annars við sögu lög Ólafs helga, Gamli sáttmáli og Jónsbók, en jafnframt þeir einstaklingar sem fóru með vald fyrir hönd konungs. Samskipti þeirra við íslenska höfðingja, Alþingi og almenning gátu reynst flókin og skapað átök um túlkun laga, framkvæmd valds og mörk konungsvaldsins.

Með því að skyggnast inn í þessi átök fæst innsýn í hvernig stjórnskipan Íslands tók breytingum á löngum umbreytingatíma, þegar íslenskt samfélag var aðlagast breyttu valdajafnvægi án þess að sleppa tökunum á eldri réttarhefðum. Sagan varðar því ekki aðeins konung og embættismenn heldur einnig íslenskt samfélag, vald innan þess og þau réttindi sem menn töldu sig eiga.